Gezellig, druk bezocht, maar je kunt niet alles zien

- door Henk -
De kapper heeft er eer aan behaald. Links en rechts waren al z'n krullen verdwenen. Tien jaar jonger stond organisator Assie Aukus glunderend op het podium van Odeon. In die Zwolse schouwburg voltrok zich afgelopen zaterdag alweer de negende editie van zijn folkfestival. En tevreden mocht Aukes zijn. Er waren zo'n negenhonderd bezoekers op het festival afgekomen. De piepzak waarin hij de afgelopen tijd had gezeten maakte plaats voor de zevende hemel en opgewekt kondigde hij de tiende aflevering aan: 7 februari 2004!

De verjongingskuur van Aukes had ook al vat gekregen op een klein deel van zijn programma. Met Follia! had hij niet enkel jonge Vlamingen in huis gehaald, maar ook verjongde folk. Middeleeuwse dansjes kregen een reggae- jazzy-, ska- of soms klassiekerige aanpak. In de frontlinie van deze grote band deden drie jonge muzikanten met hun ijsmutsen eerder aan een rapband dan aan een folkband denken. Toen ze bij uitzondering ook nog een echte rap inzetten verlieten verstofte folkies de zaal. Die zouden zich eindelijk eens moeten ontdoen van de mottenballen. Er is veel veranderd in de folk en het primaat ligt al lang niet meer bij de reels en jigs.

Aukes weet dat en laat - zij het naar onze smaak nog iets te voorzichtig - andere vaak muzikaal boeiender folky stromingen toe in zijn festival. Die voorzichtigheid is ingegeven vanuit de gedachte dat keltische muziek nog steeds veel mensen trekt. Bijna de helft van het programma kwam uit die hoek. Misschien is dat de verklaring voor de hoge publieke opkomst. Zwolle trok in elk geval méér bezoekers dan dat we per dag in Tilburg, bij het toch artistiek hoger gekwalificeerde folkfestival, mochten tellen. Of is het de lokatie? Een schouwburg in plaats van een poptempel. Of is het 't idee dat je op één avond tien groepen kunt zien?

Tien groepen in vijf uur. Meestal zijn er tegelijkertijd drie aan het werk in verschillende ruimtes. Je mist dus veel en dat is frustrerend. Negenhonderd man in een schouwburg dat kan. Maar je krijgt ze nooit allemaal in één van de zalen gepropt, wat voor nogal wat festivalbezoekers betekende dat ze onmogelijk een glimp konden opvangen van Pete Morton, terwijl ze dat wel wilden. Wij hoorden hem vanaf de gang en moesten nu en dan denken aan Tom Waits. Later op de avond herhaalde zich dat met de groep Celtish. In de deuropening op onze tenen staand konden we nog net iets zien. Veel snaarinstrumenten en een subtiele aanpak van keltische muziek.

Zo'n druk festival heeft natuurlijk ook leuke gezellige kanten. Er is een voortdurende loop en er wordt her en der geamuseerd bijgepraat. Wij hebben ook zeker de helft van de tijd gebabbeld, met allerlei mensen. Met de organisatoren van Blue Dew-festival (1 juni in Zwolle), met een vertegenwoordiger van het Folkwoods-festival in Eindhoven (8, 9 en 10 aug) dat weer met een mooie stand was vertegenwoordigd. Met Barbarra, een van die twee mooie zangeressen van de feestelijke afsluiter Transsylvanians, met Arnoud van folkclub Twente (Croque Mule niet gezien? Oh bij Tams geweest? Ja, ik snap wel dat je als oudje naar die muziek gaat luisteren…), met Assie Aukes, met… tja met wie ook weer allemaal? De wijn smaakte goed, of moet ik zeggen té goed. De Murphy's nog beter, die was dan ook al om half elf niet meer te krijgen. Shantalla gespeeld? Kalio Gayo? Niks van gemerkt...

Oh ja, ook nog even de hand geschud met Graeme Taylor en hem gefeliciteerd met het mooiste concert van de avond. Zijn gitaarspel meanderde als een rustig stromende rivier door het wonderschone landschap dat John Tams schiep met zijn heldere stem en zijn geëngageerde songs. Precies op tijd de juiste wending of een stroomversnellinkje, dan weer verrassend klinkend als een Indonesische krontjong-gitaar, dan weer mijmerend als Knopfler. Dat alles van een ontroerende schoonheid. Als een jong beginnend muzikantje straalde Taylor van oor tot oor toen we hem complimenteerden. Toch is het alweer 25 jaar geleden dat hij aan de zijde van John Tams met The Albion Band een bijzonder vooruitstrevende aanpak van Engelse folk vastlegde op het album Rise up like the Sun.

Over zonsopgang gesproken. Het Blue Dew festival in Zwolle trok afgelopen jaar 1500 bezoekers. Gratis folkmuziek buiten op straat. Dat brengt folkmuziek dichter bij de mensen. Want 't gros weet absoluut niet waar je het over hebt. Folkmuziek? Is dat niet zo'n soort EO-muziek, sprak onlangs een jonge vrouw in Tilburg tijdens een straatinterview van de regionale televisie. Misschien zorgt zo'n Blue Dew initiatief wel voor een zonsopgang bij al die onwetenden. Misschien is het aan hun toegankelijkheid te danken dat er nu meer mensen naar het festival in Odeon kwamen?

Voor ons was het festival na het onvergetelijke concert van John Tams cs al geslaagd. Het maakte niet uit wat nog kwam. Ook wat eraan voorafging verbleekte bij Tams. Al moet gezegd dat Calico sterk optrad. Violiste Deirdre Moynihan bleek te beschikken over een mooie breekbare stem. Haar broers Diarmaid (uillean pipes en whistles) en vooral Donncha zijn van het alternatieve Ierse soort dat voorzichtig wat vernieuwing aanbrengt in hun eeuwenoude muziek. Voor het conservatieve Ierse thuisfront zal dit wellicht te ver gaan, voor ons nog lang niet ver genoeg.

Zoals gezegd is het Vlaamse Follia! wat dat betreft veel meer op de goede weg. Spannende soms mysterieuze dan weer dampende muziek die de naam van de groep eer aan doet. Follia betekent zoveel als waanzinnigheid. Acht man op 't podium. Leeftijd? Ik schat niet ouder dan mid-twintig. Goed geschoold. Meerdere instrumenten beheersend. Daardoor veel mogelijkheden. De nummers zijn vaak opgebouwd richting climax. Afwisselend met dan weer twee bombardes in een jazzrock-omgeving, dan weer een diatonische accordeon in een scandinavisch dansje, of een sublieme dwarsfluitist in een klassieke setting. De renaissance lijkt opeens niet meer zo lang geleden. De zang kan nog iets helderder, maar verder bijzonder knap én onderhoudend. Volgend jaar nog meer van dit soort avontuurlijke muziek, graag.

Op het eind van zo'n festival past ongecompliceerde swingmuziek. Daar zorgde het oosteuropese gezelschap Transsylvanians voor. De bassiste/zangeres Szilvana zorgt thuis voor haar vier maanden oude zoon. Zij was er dus niet bij. Maar wel swingden er naast de bekende violist/bandleider András Tiborcz, gitarist Henrik Maass en drummer Thomas Leisner ook nog 'n saxofonist, 'n accordeonist en 'n bassist die met zijn contrabas bijna dezelfde capriolen uithaalde als die van Debout sur le Zinc. Voor de zang had András twee jonge schonen weten te strikken: Isabel Nagy en Barbara Kormandi. De Transsylvanians brachten zigeuner-ska, waarbij je moeilijk stil blijft staan. Uiteindelijk culmineerde dat in een partijtje crowdsurfen door de meeste bandleden.
Dat was wel heel erg EO…