Tips van Paul en Henk
Folkforum op Dranouter

Folkforum besteedt evenals voorgaande jaren ruim aandacht aan dit gigantische folkfestival. In voorbeschouwende zin is er deze special. Als de techniek ons gunstig gezind is zullen wij gedurende het festival enkele keren op Folkforum.nl verslag doen. En na afloop volgt er een recensie plus foto's.

Evenals vorig jaar maken we een selectie uit het grote aanbod op Dranouter. Henk en Paul stellen hun eigen programma samen. Beide stuiten ze op enkele moeilijke keuzes. Paul gaat in op een aantal overlappingen. Wordt het Lúnasa of Rosapaeda, Yann Tiersen of Madouce, Louise Attaque of Comas? Henk mist nogal wat folknamen. Naar zijn idee raakt het evenwicht in de programmering een beetje zoek als nog slechts de helft van de podiumacts is te rangschikken onder de noemer folk of aanverwante muziek. Ook hij heeft het moeilijk met keuzes zoals die tussen bijvoorbeeld Cavez Express en Bäsk, die tegelijkertijd spelen. Van Sophie Cavez met haar topband was hij zwaar onder de indruk op de Gentse Feesten en naar de enige Scandinavische vertegenwoordiger Bäsk is hij benieuwd. Hoe zal dat aflopen?

Assie zal ook dit jaar weer in Dranouter aanleggen en er ongetwijfeld over schrijven na afloop. Martijn gaat met zijn camera's op pad om het een en ander voor ondermeer Folkforum vast te leggen.

Folkforum komt ook aan bod op de radio en wel op donderdagavond 4 augustus in een rechtstreekse radio-uitzending vanuit Dranouter in het programma De Groote Boodschap op VRT-Radio 1. Dat twee uur durend programma brengt natuurlijk veel live-muziek, maar een van de programma-items gaat rond de klok van 22 uur over folksites zoals Folkforum en Folkroddels. Dit programma is ook te (her)beluisteren via www.radio1.be


Paul: Moeilijke keuzes
De organisatie van Dranouter lijkt er een genoegen in te scheppen het de bezoeker zo lastig mogelijk te maken bij het samenstellen van zijn/haar voorkeurslijstje.
Er dienen keuzes gemaakt te worden en hoe lastig dat is zullen de volgende voorbeelden illustreren:

Spelen we vrijdag "op zeker" en gaan we naar een ongetwijfeld dampende set van het Ierse Lúnasa, of misschien toch naar het Italiaanse Rosapadea? Deze Italiaanse beschikt over een intens, fascinerend stemgeluid. Haar Zuid-Italiaanse repertoire krijgt in de begeleiding wat Oosterse trekjes door de Arabische en Indische percussie.

De naam Yann Tiersen zal wel eeuwig in verband gebracht worden met de film Amelie Poulain. Zijn nieuwe CD "Les Retrouvailles" refereert ook aan die film, zij het dat er nu sprake is van meer georchestreerde stukken. Bijna gelijktijdig vindt in de clubtent de reprise van Madou plaats: Madouce. Zonder toenmalig mede-oprichter Wiet van Leest maar met Vera Coomans die in vaste en verwante leden van Jaune Toujours een perfecte begeleidingsband vond.

Yann Tiersen

De Franse band Louise Attaque is hier geen bekende naam. Eigenzinnige muziek van een mysterieus gezelschap. Hier en daar gafficheerd als folkrock. Dat vind ik toch een te simpel etiket. In Frankrijk en België een grote naam. Staan a.s. november 3x Olympia (Parijs) en 2x AB (Brussel). Aan de andere kant van het terrein zijn Comas & Guests dan al aan hun set begonnen. Met mijn favoriete fluitspeler Sylvain Barou in de gelederen. Ik zag ze nog nooit zo goed als 2 jaar terug op Dranouter. Ze hebben zojuist een eerste CD opgenomen met gasten Daithi Rua, Helen Flaherty en David Munnely. Twee keer raden wie de "guests" op Dranouter zijn.

In het voorlopige programma overlapten de concerten van Christy Moore/Declan Sinnott en Skolvan elkaar. Gelukkig heeft de organisatie een kleine programmatische aanpassing gedaan zodat beide concerten gezien kunnen worden. Het is uitkijken naar een hernieuwde kennismaking met de oude meester. Maar ook naar de Bretonnen van Skolvan. Die lijken met elk concert beter en beter te worden. Hun laatste (dubbel)CD "Live in Italy" was één van mijn favoriete schijfjes van 2004.

Skolvan

Met alleen Bäsk is Scandinavië wel erg ondervertegenwoordigd op Dranouter 2005. Dit driemanschap brengt akoestische muziek, oorspronkelijk geschreven voor viool, in ongewone combinaties als viool/fluit/sopraansax of viool/bas/baritonsax. Met Groupa fluitist Jonas Simonson in de gelederen.

Ook speciaal is het project "Te Gek!?" , waarin men probeert het psychiatrisch taboe te doorbreken. Schrijfster Kristien Hemmerechts "adopteerde" het project waaraan o.a. Eva de Roovere/Gerry de Mol, Patrick Riguelle, Johan Verminnen, Roland van Campenhout, Sioen, Belcanto, Dirk van Esbroeck hun medewerking gaven. Het merendeel van de artiesten die meewerkten aan de gelijknamige CD staan op Dranouter.

De Cracow Klezmer Band heeft een heel eigen kijk op klezmermuziek. In hun handen worden Klezmer echte concertmuziek met invloeden uit Joodse- Jazz- en Balkanmuziek.

In het programma kom ik 2x de groep Xarnege tegen. Xarnege of "Sharnègo" verwijst naar de grensstreek van Baskenland en Gascogne (Vasconia) waar de beide culturen samenkomen. Op hun CD "Musica de Contrabanda" bewijst deze 5-mans groep meer te zijn dan een dansband.

Je hoort het wel vaker, de klacht dat er (te) veel popmuziek op Dranouter wordt geprogrameerd. Maar het is wel de kracht van het festival dat ze pop en folk in een programma samenbrengt en misschien daardoor wel veel jong volk trekt. En als het dan popmuziek van de kwaliteit Novastar of Tom Helsen is dan heb ik er al helemaal geen moeite mee. Beiden deelnemer aan Humo's Rock Ralley in '96 waarin ze respectievelijk 1ste en 2e eindigde. Ik zag toevallig onlangs nog een heel andere kant van Joost Zweegers (Novastar). Het VRT journaal zond opnames uit van het "Blue Note" jazzfestival in Gent. Daar zong Zweegers nummers van Chet Baker, en goed ook!!

"More than Gold" is de titel van de laatste CD van Tom Helsen. Schitterende CD vol pakkende liedjes met als bonustrack: Hotellounge. Het nummer van Deus waarmee Helsen in '96 aan de Rock Ralley deelnam.

Nog zo'n speciaal concert is het jubileumconcert van Gorki. Met grote man en Vlaming van de jaren '90, Luc de Vos (aldus de luisteraars van Studio Brussel). In Nederland nauwelijks bekend maar in Vlaanderen een hele grote naam. In 1991 al een nr. 1 hit met "Lieve kleine Piranha" (De Afrekening), dertien jaar later opnieuw met "De Schemering".

De afdeling "goud van oud". Lou Reed komt met zijn gitarist Mike Rathke in wat een intiem concert moet worden ("intiem" en "Kayam" zijn begrippen die wat mij betreft elkaar moeilijk verdragen). Marianne Faithfull is veel meer dan haar niemendalletje "As tears goes by". Ze zong al een CD vol met teksten van Kurt Weill en haar laatste twee CD's "Kissing Time" en "Before the Poison" werden zeer goed ontvangen. Daar zal de hulp van Beck, Jarvis Cocker, PJ Harvey en Nick Cave niet vreemd aan geweest zijn. Benieuwd hoe zij het er af brengt. Op het festival in Rudolstadt, een paar weken terug, was het publiek behoorlijk enthousiast.

Als "The Proclaimers" het lijflied van de doorgewinterde Dranouterganger "I'm gonna be (500 miles)" durven te zingen zal het dak van de Clubstage er af gaan. "Letters from America" is nog zo'n oudje en geheide meezinger.

Jah Wobble heeft al een muziekleven achter de rug. Begonnen in de punkmuziek, PIL-Public Image Ltd, en via experimentele muziek (Stockhausen) en dub-reggae uiteindelijk terecht gekomen in de wereldmuziek. Helaas op Dranouter niet met zijn project "English Roots Music" maar met de groep Molam Lao. Muziek uit Zuid-Laos die enige verwantschap heeft met reggae en rap.
Ook opmerkelijk: Ska lijkt aan een revival bezig. Met The Internationals en Nomades & Skaetera programmert Dranouter twee feestelijke Ska bands.

Natuurlijk laten we ons ook graag verrassen door de wat onbekendere namen. En we gaan zeker een kijkje nemen op zaterdag in de Palace tent. Daar belooft het een geweldige feest te worden met een aantal Belgische groepen en het onvermijdelijke Boombalbombardement.

Henk: Ik mis nogal wat
Vantevoren stippel ik altijd een programma uit dat ik wil volgen. Maar in de praktijk blijkt dat nooit helemaal uit te komen. Soms gaat gezellig bijkletsen of borrelen voor. Je blijft hangen na het eten in een van de cafë's in de omgeving. Zonde? Nou nee, het is wel eens goed om tijdens de drie dagen drukte even de rust op te zoeken. Daar zijn in Dranouter en in de directe omgeving, ondanks de toestroom van zo'n dertigduizend mensen per dag, mogelijkheden genoeg voor. Om er eens een paar te noemen: D'n Ekster, de Barbier, 't Folk, Tere Plekke. Vraag ernaar in het dorp en ze wijzen je de weg.

IJs en weder dienende ben ik hoofdzakelijk in de Clubstage te vinden. Daar hoor je de interessantste folkmuziek. Slechts een paar keer ga ik in de grote Kayam-tent met het hoofdpodium een compleet concert uitzitten. Ik neem me voor dat bijvoorbeeld te doen bij de beste mestizo-band uit Spanje: Amparanoia en bij Rum & Laïs met hun zeeliederen programma Thalassa! Thalassa!. Benieuwd ben ik naar Yann Thiersen, hoewel ik niet al zijn werk kan appreciëren. Vaak iets te georkestreerd! Geen twijfel heb ik over Christy Moore. Een kwartier voor aanvang zit ik klaar. Vanaf Planxty in de jaren zeventig val ik al voor zijn stem, muzikaliteit, uitstraling en performance. Bovendien heeft hij een goede neus voor mooie songs van anderen. Zijn laatste Dranouter-concert was meen ik in '94. Ik was er. In die tijd was ik er ook bij toen hij schitterde in het Amsterdamse Carré. Door hartproblemen is hij (te) lang niet meer hier geweest...

Amparanoia
Van het concert van die andere Ierse vertegenwoordiger, het inventieve en creatieve Lúnasa, pik ik slechts het laatste stukkie mee want eerst zit ik nog in de Clubstage bij de Italiaanse wervelwind Rosa Paeda met haar gedreven interpretatie van traditionele Italiaanse muziek.

Er zijn er meer bij wie ik in de Kayam-tent slechts eventjes binnenwip. Zoals bij Flip Kowlier. Leuk, maar hem heb ik al zo vaak gezien, wie niet? Lou Reed vind ik eerder een curiositeit, net zoals de oude rockdiva Marianne Faithfull, hoewel ik van haar een prachtalbum hoorde uit begin jaren negentig, opgenomen in een kerk in Parijs. Ik ben nog eens wat verder gaan neuzen op internet om er achter te komen hoe het haar nu vergaat. Afgaande op de recensie die Inge Schelstraete in De Standaard schreef over Faithfulls concert twee maanden geleden in Brussel kan ik het best tegen het eind even binnenvallen. Faithfull gaf in Brussel een overzicht van haar veertigjarige carrière. Hier even wat veelzeggende citaatjes:

...,,Trouble in mind'' en ,,Mystery of love'', een nummer van Polly Harvey van Faithfulls laatste cd Before the poison , waren net compleet de mist ingegaan. Aan de akoestiek van de zaal lag dat niet. Faithfulls stem is er met de jaren niet wendbaarder op geworden, alleen harder. En haar begeleiders, ,,de beste groep waarmee ik ook getoerd heb'', hingen als los zand aan elkaar. Saunders, de drummer Courtney Williams, de gitarist Barry Reynolds en de toetsenist Daniel Mitseris zijn begaafde muzikanten. Maar ze probeerden elkaar regelmatig vliegen af te vangen, ten koste van de song en desnoods van de zangeres. (...) Pas na een uur kwam de ommekeer. ,,Times Square'', een nummer van haar trouwe medewerker Reynolds, werd met passie gezongen en inventief gespeeld. John Lennons ,,Working class hero'' was zelfs een hoogtepuntje, met dreigende bas, een beetje contrapunt op piano van Mitseris die daarna wat bevreemdend gefriemel uit zijn toetsen toverde, maar helaas nog steeds dezelfde denderdrums. Het publiek was verrukt over zoveel hits. Het juichte even enthousiast voor een behoorlijk swingend ,,Guilt'' als voor een vals gezongen ,,As tears go by'' en was vereerd toen Faithfull ,,Sister Morphine'' nog eens uit de kast haalde. De legende Faithfull leeft, maar dit was een gemakzuchtig concert...

Mariann Faithfull

Tja, de Clubstage is wat kleiner - je kunt er nog altijd met 5000 man in - maar biedt al jaren op rij de aardigste folk. Vrijdagavond staat er na Rosa Paeda de Zwitserse stemkunstenares Laurence Revey met een super-eigentijdse benadering van Franse en Zwitserse traditionele muziek. Heel benieuwd!

Rosa Paeda

 Van de IJslandse singer-songwriter Thoirir had ik nog nooit gehoord, maar er komt de laatste jaren meer moois van dat grote eiland overwaaien, dus wie weet. Rockster Yasmine schijnt meer dan de moeite waard te zijn met haar interpretatie van het Leonard Cohen-repertoire. Ook al iets om naar uit te kijken.

Zaterdag moet ik in de clubstage even langs bij Yevgueni. Mooi dat deze jonge Vlaamse kleinkunst-groep (of is het popgroep) het zover geschopt heeft. Yevgueni verraste mij ooit in het Tilburgse muziekcafé Paradox. Mijn goede indruk werd later bevestigd door hun sterke debuutalbum Kannibaal. Ga eens luisteren naar hun voortreffelijke Nederlandstalige versie van Suzanne Vega's ‘Liverpool'.

Om drie uur 's middags wordt het kiezen tussen de enige Zweedse groep op Dranouter Bäsk in de Clubstage en de Cavez-Express in Palace. Ik wil van beiden iets zien. Bij Bäsk speelt de Groupa fluitist Jonas Simonson. Als Bäsk slechts de helft van het niveau haalt van het fantastische Groupa eerder dit jaar op het Trad.It! festival in Grongingen, dan is het nog meer dan de moeite waard. Van Cavez-Express heb ik op de Gentse Feesten het laatste deel van hun concert meegemaakt, dus op Dranouter eerst naar Sophie cs en daarna naar de Zweden. Sophie Cavez heeft overigens een puik gezelschap om zich heen verzameld. In Gent overtuigde deze band zondermeer in de volgende samenstelling: Didier Laloy, Sophie Cavez en An Niepold op accordeon, Dirk Naessens (viool), Cédric Waterschoot (bas), Jo Zanders (percussie) en AedO's Pieter De Meester op sax. Ook kwam er nog assistentie van de Urban Trad-zangeressen.

Even later kies ik voor Madouce in de Clubstage in plaats van Magister de Luxe in Palace. Magister is zeker de moeite waard, maar de broers De Meester en enkele van hun AedO-collega's zag ik op de Gentse Feesten en zal ik in de toekomst nog vaak genoeg zien. De combinatie Vera Coomans & Jaune Toujours is minder alledaags. Madou-nummers uit begin jaren tachtig in een nieuw jasje. Destijds was Madou (ex-Rummer Wiet van Leest + Vera Coomans) een hype. Mijn interesse had het toen niet. Maar Vera Coomans blijft een boeiend zangeres met een fijn gevoel voor het goede lied. Dat leidt tot een breed en verrassend repertoire. Zo vertolkte ze onlangs nog een nummer dat ze overgenomen had van de dvd Nirvana Unplugged.... En Jaune Toujours is met hun stuwende blazers-sectie ook altijd de moeite waard. Yann Tiersen zal dus even op me moeten wachten...

De Spaans/Franse formatie Xarnege staat een keer in de Palace-tent, maar zaterdag om 18 uur ook in de Cubstage. Ik denk dat ze met het rustige afgewogen kamermuziek-achtige gedeelte van hun repertoire daar het best te beluisteren zijn. Ze spelen ook ten bal, maar met hun instrumentarium (draailieren, viool, alboka, fluiten, besson, caremèra, besson, boha, txanbela, mandoline, schalmei, tamboerijn en lepels) en hun stemmen die iets hebben van de Bretonse kei Kemener, zijn ze tot veel meer in staat. Hun muziek ken ik tot nu toe slechts via internet. Als ze dat live waarmaken kan deze hogeschoolfolk uit Baskenland en Gascogne een van de revelaties van het festival worden. Daarom laat ik Ballavogala schieten. Als je deze balversie van Olla Vogala op de Gentse Feesten gemist hebt moet je toch even gaan luisteren. Het gaat heel wat stappen verder dan louter balmuziek.

Om half acht 's avonds ga ik zeker even kijken welke muzikanten allemaal aanschuiven bij het Boombalbombardement. Ook laat ik ‘Te Gek! graag over me heen komen (zie Paul). Hoewel ik om 22 uur toch even naar de Cirque-tent loop om iets mee te krijgen van de Off The Record - Harmonic Beatbox Band. Dit gezelschap maakt de meest swingende muziek zonder instrumenten. Allemaal vocaal en percussionerend met handen en voeten. Speciaal denk ik... Op het eind van de avond laat ik me onderdompelen in de warme Spaanse zon van Amparanoia.

Zondag breng ik vermoedelijk méér tijd door in de Kayam met Thalassa! Thalassa! (Rum & Laïs), Christy Moore en op het eind een deel van Luc De Vos met Gorki. Verder kijk ik die dag uit naar enkele onbekende bands. Zoals in de Palace : Maskackas Spelmani uit Letland (14:30 uur) en Borkan uit Frankrijk (19:00 uur).

De Letse groep Maskackas Spelmani bestaat uit zes muzikanten op trekzak, viool, zither, fluiten, doedelzak, bas, psalter en percussie. Ze brengen traditionele muziek. Het kan té folkloristisch uitpakken. Dan ben ik snel weg. Maar ik heb al eerder traditionele muziek uit de Baltische staten gehoord en was toen geraakt door de melancholie in de songs en de schitterende harmonieën in het samenspel van doedelzak en trekzak.

Borkan is een nieuw Frans kwintet dat zich toelegt op traditionele muziek uit centraal Frankrijk. Het veelbelovende is dat ze Afrikaans geöriënteerde percussionist hebben. Samenstelling: Françoise Jennequin (draailier sopraan électro-accoustisch), Pierre Sacépé (draailier sopraan en alt), Jean-François Terrier (diatonische trekzak), Jalal Jerrar-Oulidi (percussie), Olivier Marichez (cornemuse).

In de Clubstage ga ik 's middags zeker wat meepikken van het Belgische Papillon. Papillon is een bijzonder project onder leiding van Gwen Cresens, accordeonist bij Arno en Sexteto Tanguedia . Daarin gaat hij op zoek naar de raakvlakken, gelijkenissen en verschillen tussen het Franse chanson en de musette enerzijds en de Slavische en Balkanmuziek anderzijds. Op Dranouter staat Papillon samen met Koen Decauter op het podium. Ongetwijfeld halen ze het hoge niveau van het Papillon-album dat eerder dit jaar verscheen.

Na Papillon volgt het Ierse kwartet Beoga in de Clubstage. Die groep is voor mij ook nog een grote onbekende, maar Dranouter verwacht er nogal wat van. Volgens de programmeurs kan het wel eens een van de revelaties van het festival worden. Ierse recensenten juichen: ‘ze zetten ze de traditie op hun kop met eigen composities en ongewone tempowisselingen'. De samenstelling is ook al ongewoon: twee diationische trekzakken, piano en bodhrán. Ook komt er nu en dan een bouzouki aan te pas. De opwindende sound op hun debuutalbum ‘a lovely madness' bracht het Irisch Music Magazine ertoe Beoga te nomineren voor de ‘best traditional newcomers award".

Beoga

's Avonds om half zeven ben ik present bij Skolvan (zie Paul). En het zou goed kunnen dat ik - mits na drie dagen festival nog niet helemaal afgebrand - mee ga swingen bij Nomades & Skaetera vanaf 23:30 uur in de dranktent, oh sorry, ‘The Palace'!

Na al dit moois is het bijna ongepast om erover te beginnen, maar toch. Ik mis ook veel. Opvallend is dat van de groepen op het nieuwe Belgische Jong Folk Album ‘Fars' slechts één groep (Magister) is vertegenwoordigd. Is de rest niet goed genoeg? Maar er is nog meer hoogstaand talent in België dat Dranouter niet afficheert. Wij zijn in Nederland bevoorrecht om twee van hen, Aurélia en Musaraigne, te mogen meemaken op het Triskell Zomerfestival in het Limburgse Merkelbeek, twee weken na Dranouter. Maar die hadden toch eigenlijk ook hier moeten staan?! Ik wacht ook tevergeefs op een volwaardig concert van Olla Vogala in de Kayam, of van Göze (meer dan enkele de beste balgroep van België) in de Clubstage. En er valt op Cavez Express na niets te bespeuren van het opkomend Waals talent.

Ook had ik graag een of meer plaatsjes ingeruimd gezien voor de sterke jonge Britse folk, de eigenzinnige Amerikaanse free-folk, of de zweverige dark-folk. En waarom komen er té zelden goede ‘nieuwe' singer-songwriters van over de grote plas zoals dé verrassing van de afgelopen twee jaar Sufjan Stevens, of een Bonnie ‘Prince' Billy (Willy Oldham), een van de belangrijkste songschrijvers van de laatste tien jaar.

En om dichter bij huis te blijven: waarom niet een paar nieuwe Nederlandse folkbands als het verrassende Dubius of Maalstroom opgenomen in het programma? Of waarom niet de voortreffelijke Nederlandse violist Gilles Rullman in de spotlights geplaatst. Hij imponeerde vorig jaar op Folkwoods in een trio met Gerry Murray en Philip Masur. Tegenwoordig maakt Rullman trouwens deel uit van de Nederlands/Vlaamse groep Tjane. Is er gedacht aan de sterke samenwerkingsprojecten van Dommelvolk & Wè-nun Henk en Gerard van Maasakkers & JW Roy? Of kijk eens naar de roots-vertegenwoordigers en singer-songwriters in Nederland zoals Big Low, Marjolein van der Klauw (Powderblue), Remmelt, Muus & Femke en The Watchman. Het uitstekende Ygdrassil verdient zeker ook een goede podiumplaats!

Dit lijkt wellicht op gezeur, want de programmeurs moeten toch een keuze maken... Maar als ik zie hoeveel ruimte en energie er in de programmering wordt uitgetrokken voor comedy, theater-acts, pop- en rockmuziek (hoe goed ook) dan krab ik eens achter mijn oren. Is het evenwicht niet zoek? Van de negentig podium-events is de helft niet of nagenoeg niet onder de noemer folk en aanverwante muziek te rangschikken. Als de vernieuwing op Dranouter betekent dat daardoor bovenstaande ‘missers' ontstaan, dan ben ik daar niet blij mee.