R E C E N S I E

Jan-Màri Carlotti grijpt iedereen beet

- door Henk -
Het Triskell-festival in het Limburgse Merkelbeek bood gisteren een buitengewoon hoge concentratie van prachtige singer-songwriters en intieme muziek. We hebben genoten van het ongecompliceerde maar knappe en indringende werk van Maggie Holland, van het smeuïge Temse dialect van de Vlaming Marc Hauman en zijn band, van de intieme knappe instrumentale muziek van het Belgische duo Musaraigne en van de boeiende Franse zanger/gitarist Jan-Màri Carlotti. Iets minder lang hielden we het vol bij Kieran Halpin. Folkcorn misten we omdat die groep gelijktijdig met Maggie Holland optrad.
En dan waren er nog onderhoudende concerten van Caulfield (Iers met o.a. Ron Jansen op trekzak), Ey Uchnjem (Russisch met de Limburgse s-s-writer Smeets).
Musac speelde verschillende keren ten dans met dansinitiatie door Jef en Luciënne. Tientallen grepen deze gelegenheid aan om op een speciaal aangelegde dansvloer dansjes te leren als de andro, de jigue en de tovercirkel.

Maggie Holland maakt indruk met haar emotievolle stem en haar eerlijke uitstraling. De stem en het spel op gitaar en bajo zijn een enkele keer onvast. Desondanks hangt iedereen aan haar lippen. In de kleine studio waar ze optrad zaten zo'n vijftig mensen; buiten, voor de opstaande deuren, nog eens een kleine dertig.
Holland, een vijftiger uit Edinburgh ('but I am very English') heeft ook nog Ierse roots. Haar grootouders verruilden Ierland voor Engeland. Ze toont zich een geëngageerd singer/songwriter. Zelf is ze geen snelle veelschrijver, dus leent ze de meeste songs van anderen, waaronder veel van Rob Johnson die op de afgelopen midwinter-editie van Triskell overtuigde. Ook zingt ze nummers van begaafde songwriters als Chris Smither, Leon Rosselson en Dave Evans. Deze laatste trad vorig jaar op in Merkelbeek en bevond zich nu onder het publiek. Zich op banjo begeleidend vertolkte ze op indringende wijze Oregon (Tucker Zimmerman) en Portland Town (Derroll Adams). De twee songs had ze in elkaar vervlochten.
Dat ze zelf ook sterke nummers schrijft bewees ze ondermeer met een a capella nummer dat ze niet zo lang geleden schreef naar aanleiding van een krantenbericht. In Malcolm Bay in Engeland verdronk een Chinese jongeman, verrast door het snel stijgende water tijdens een 'wadloop'. Hij had een mobieltje bij zich maar kende niet het noodnummer. Dus belde hij naar zijn ouders in China om afscheid te nemen…

Marc Hauman & de Moeite is een vijftal uit Temse in de buurt van Antwerpen. De kern van de groep wordt gevormd door zanger/gitarist Marc Hauman en gitarist Leo Janssens, beide gepokt en gemazeld in de Vlaamse traditionele muziek. Ze spelen en zingen ondermeer samen met Wannes Vandevelde in de groep Water & Wijn. De stem van Marc doet meteen aan die van Vandevelde denken. Hij heeft dan ook veel van Wannes geleerd. Evenals Vandevelde vertrekt hij vanuit het traditionele lied, maar doet er vervolgens zijn eigen ding mee. Maar Hauman zoekt het toch meer dan zijn leermeester in gepolijste muziek. Hij heeft dan ook een perfect musicerend combo om zich heen verzameld met gitaar, dwarsfluit (nieuw bandlid Siglinde de Wever), accordeon en contrabas. Muzikaal waaiert het uiteen van volksmuziek tot jazzy swing, met altijd fraaie detaillering. We horen nummers als Houten Schipper, Dans van zeven stenen, Wonderbra, Maske lost de baan, Ge wit goe wa ik bedoel en Niemandsland. Dit laatste nummer is een bewerking van Eric Bogle's beroemdste song No Man's Land. Het kreeg een alleraardigste vertaling. Zo wordt de originele strofe 'Did the bugles sing "The Last Post" in chorus? Did the pipes play the "Flowers O' The Forest"?' op een originele manier vrij vertaald in: …Speelt de bugel de Last Post soms trager, om 'n zinloze dood aan te klagen…..

Naar Kieran Halpin hebben we zo'n twintig minuten geluisterd. Hij schrijft sterke songs met kop en staart. Een vakman dus. Zo is hij de man achter de nummers Sister and Brothers, dat Dolores Keane naar de Ierse top tien bracht, en All the Answers dat we in een uitvoering van Ilse de Lange kennen. Halpin brengt ze zelf met knap gitaarspel dat me deed denken aan dat van Luka Bloom. Hij presenteert zijn songs naar mijn smaak echter net iets te onstuimig. Hij zingt hard met een vrij schelle stem. Dat is wat mij minder ligt, evenals zijn voorspelbare ingestudeerde humorvolle presentatie. Ik ruilde zijn concert in voor dat van Musaraigne, dat gelijktijdig op een ander podium liep.

Geen spijt van deze switch. Over dit Leuvense duo Musaraigne hoorde ik na hun optreden niets dan lovende verhalen. Het is dan ook een sympathiek stel met aparte muziek. Je hoort zowel folk als klassiek op cello en diatonische trekzak. Kamermuziek met een folky drive. Ze zorgen voor een heerlijk sfeertje. Buiten de kleine studio wordt zelfs op hun muziek gedanst. Accordeoniste Pascale Rubens (ook Naragonia) is verantwoordelijk voor het merendeel van de composities. Zij komt uit de folkhoek. Ze componeert bourrees als Comme Arno en walsjes, maar ook miniatuurtjes en gecompliceerdere stukken als Naragonia en Dansje voor Maribelle. Haar nummers passen in een idiooom dat isa afgeleid van Frans/Vlaamse traditionele muziek. Haar instrumentbeheersing is af. Haar spel is vaak vrolijk gekleurd, speels. Cellist Hannes Pouseele strijkt en tokkelt. Nu en dan klinkt zijn cello lyrisch, dan weer dynamisch, dan weer donker zwaar aangezet, dan weer licht bijna zalvend. Al met al een leuk en afwisselend concert.

Voordat de zuidfranse zanger/gitarist Jan-Màri Carlotti aan zijn solo-optreden begon, hield ik mijn hart vast. We kenden hem van enkele albums én van zijn concerten met trompettist Michel Marre. Juist de toevoeging van die trompet leek destijds diens tamelijk ontoegankelijk Occiataanse zang genietbaar te maken. Nu dus alleen op het podium met gitaar. Hoelang zou het publiek dat uitzingen?
Maar het pakt gelukkig vele malen beter uit. Zijn performance grijpt iedereen beet. De meeste mensen zitten het concert dan ook helemaal uit.

Wat heeft die Carlotti een uitstraling! Zijn zang is nog steeds onverstaanbaar, maar zijn manier van articuleren en zijn gedreven uitgesponnen zang boeien. Het ene moment klinkt zijn stem nazaal, dan weer uitbundig, dan weer louter meehoemend met zijn gitaarspel. Zijn mysterieuze vreemde klanken werken bijna bezwerend. En dat allemaal uitstekend versterkt via een zendertje.
Nóg meer onder de indruk raak ik van zijn spel op 8-(staal)snarige kleine gitaar uit Valencia. Met zijn welhaast slepende maar ook subtiele spel bereikt hij soms een sitar-achtige bijna hypnotiserende drone.
Naast traditionele Occitaanse songs als een a capella lied over een nachtegaal, of een song over Anita Garibaldi (we kennen het ook van Riccardo Tesi), horen we ook eigen nummers als A Saint-Jan. Onder het nieuwe materiaal een lied over de Sardijnse zangeres Elena Ledda en een over Marcos Verão, die op 74-jarige leeftijd in zuid-amerika werd vermoord vanwege de strijd hij voerde voor de indianen.

Carlotti beëindigt zijn optreden door de dansvloer op te gaan en daar dansend met zijn gitaar een wals te zingen, waarop door enkele paren uit het publiek spontaan wordt meegedanst. Dat smaakte naar meer. Hij voegde er nog een scottish en een mazurka aan toe. Imposant hoe deze vijftiger al gitaarspelend en zingend óók nog eens tegelijkertijd danst. Nu hij de toehoorders enthousiast aan het dansen gekregen had, was het voor Musac een klein kunstje het bal-folk voort te zetten.

Het was dus een dagje heerlijk muzikaal genieten, daar in het zonovergoten Merkelbeek. Het Triskell festival heeft haar draai helemaal gevonden. Dit was reeds de vierde zomereditie. Er bestaat ook een midwinter-editie, die qua entourage in het plaatselijk ontmoetingscentrum onderdoet voor deze zomerse uitgave.
Er waren opnieuw een paar honderd goed geïnteresseerde bezoekers. De organisatie mag trots zijn op het kleinschalige karakter en de muzikale kwaliteit van de zomeredities. De entourage in de fraaie groene tuin achter het huis van het organiserende echtpaar Paul en Fieke Baten is buitengewoon. Goed van lekkernijen en drinken, inclusief een heuse Italiaanse wijnproeverij onder de fruitbomen. Twee van de drie podia (één in een studio, de ander in een gerestaureerde 'schuur') bieden beiden zo'n zestig zitplaatsen. Het hoofdpodium tweehonderd. Nu de gehuurde tent is vervangen door een gekochte 'kleine' ronde tent voor het hoofdpodium is het helemaal af. Die tent is daarmee tevens verlost van een rumoerige bar.